|
Obudowa
band-pass
 Obudowa
band-pass nazywana również obudową pasmowo-przepustową, jest akustycznym
filtrem dolnoprzepustowym. Głośnik zamontowany jest w przegrodzie
wewnątrz obudowy, jedną stroną promieniuje w stronę obudowy zamkniętej,
drugą w obudowie bass-reflex. Charakterystyka przenoszenia obudowy
band-pass zaczyna spadać przy 80-200Hz (w zależności od wielkości
i częstotliwości strojenia obudowy). Z tego względu ten rodzaj obudowy
może być (i jest) stosowany tylko w subwooferach. Nie jest prawdą,
że ten rodzaj obudowy osiąga niższy bas niż obudowa bass-reflex
w przypadku tych samych objętości. Poniżej wygląda charakterystyka
dla głośnika ARN226:
Dużą
zaletą tego systemu jest duża wytrzymalość mocowa głośnika. Jedna
z komór jest obudową zamkniętą, często ma ona kilka lub kilkanaście
litrów (mocno wytłumiona). Dzięki tej małej objętości głośnik jest
chroniony przez bardzo twardą poduszkę powietrzną. Nawet przy doprowadzeniu
dużej mocy do głośnika, jego amplituda jest ograniczona przez ściśnięte
powietrze wewnątrz komory. Należy zwrócić uwagę na sztywność oraz
szczelność takiej konstrukcji. W tak małej obudowie powstają ogromne
ciśnienia. Do obliczeń najlepiej posłużyć się programem symulacyjnym
(np. WinISD), zmieniając objętość obu komór oraz częstotliwość dostrojenia
tunelu możemy uzyskać interesującą nas charakterystykę. Polecam
komorę z otworem zrobić nieco większą od zamkniętej. Sporo osób
uważa, że w tego typu obudowach nie trzeba stosować filtru dolnoprzepustowego
- nie jest to prawdą. Wyższe częstotliwości są oczywiście stłumione,
ale bez problemu można usłyszeć je do 500Hz, a to już za dużo jak
na subwoofer. Poniżej przedstawiam rzeczywistą charakterystykę ściągniętą
mikrofonem pomiarowy z wykorzystaniem aktywnego filtra dolnoprzepustowego:
Odcięcie
przy 20Hz:
Odcięcie
przy 100Hz:
Charakterystyka
jest całkiem podobna do tej, która jest pokazana w programie symulacyjnym,
ale tylko za sprawą aktywnego filtra.
 Drugim
typem obudowy pasmo-przepustowej jest obudowa wentylowana po obu
stronach membrany. W tym przypadku otwory musimy dostroić do
różnych częstotliwości, dzięki czemu można skorygować siodła,
które mogą wystepować w obudowie wentylowanej z jednej strony. Jeśli
otwory dostroimy do tej samej częstotliwości basu nie będzie w ogóle,
ponieważ ciśnienie z otworów będą się znosiło. Wynika to z przesunięcia
fazowego między otworami.
Na
koniec jedna bardzo poważna wada tego typu obudów. Czasami nie możemy
zastosować otworu o odpowiednio dużej średnicy. Jest to spowodowane
stosunkowo małymi komorami. Ratuje nas w tym przypadku to, że obudów
tych nie dostraja się tak nisko jak obudów bass-reflex (przeważnie
jest to 60-70Hz), ale to często nie wystarcza. Mamy dwie możliwości.
Albo dostroić otwór wyżej, czego skutkiem będzie wyższa dolna częstotliwość
graniczna, albo zwiększenie komory z otworem. Można zastosować otwór
o małej średnicy, ale spowoduje to kompresję powietrza już przy
małych poziomach głośności. Mówiąc prościej: owietrze pompowane
przez głośnik nie będzie nadążało przemieszcać się przez otwór.
Przepustowość otworu będzie zbyt mała w stosunku do pompowanego
przez głośnik powietrza. Otwory stosowane w tej obudowie muszą mieć
wyprofilowane oba końce, najlepiej aby ich średnica zwiększała się
ku wylotowi. Do obliczenia długości oraz średnicy tunelu można wykorzystać
te same wzory, które wykorzystujemy przy obliczaniu tunelu w obudowie
bass-reflex. Obudowy wentylowane z dwóch stron są bardzo trudne
do przewidzenia, dlatego nie polecam ich robić w warunkach amatorskich.
Jarosław
Sobólski
http://diyaudio.org
|
